Heren, moet dat? Moet het echt zover komen dat reclamemakers hun tijd, creativiteit en energie stoppen in het bewustmaken van elementaire zaken? Heeft uw moeder haar taak niet goed gedaan of zat u met uw  hoofd echt altijd bij het vrouwvolk?

Via Matthieu Van den Bogaert – alias @marketingydai – kwam deze ad me onder de ogen. Vast grappig bedoeld, maar stond er iemand stil in dit hele proces – probleem vaststellen – beslissing tot campagne – briefing – uitwerking – goedkeuring –  lancering – dat wij vrouwen wel eens kotsneigingen zouden krijgen bij het zien van deze foto? Wij vrouwen, wij zijn immers getraind in het herkennen van mannelijke geslachtsdelen. Neem nu deze man op de foto. Te vroeg gestopt met groeien. Hij had graag een springpaard geworden, maar het is bij een haflinger gebleven. Dat belooft al niet veel voor de deurknop in kwestie. En dan die half weg-gephotoshopte couperose op de wangen. Indien de man een Belg was, zou ik gokken op West-Vlaming. Veel varkensvlees eten, dat geeft overdreven blos op de wangen en kinvet. Ga maar na. Plat préféré van Jean-Luc Dehaene? Varkenshaasje.  Piet Huysentruyt? Varkensvlees. Garry Haggar? Varkensvlees.

Het is niet altijd van de drank dat mannen op-roden en het eindigt niet altijd met het ‘pootje’. Soms komt er ook gewoon een overvloedige doorbloeding in het aangezicht waardoor de aderen het vetgehalte niet meer kunnen slikken en springen. De man op deze foto is een varkensvleeseter, ik verwed er mijn kop op.

En dan leggen wij een link: kort afgezaagd, papperig, rozig rood. Oh jongens toch. Nee! De beelden die dan in ons hoofd komen wat betreft de deurklink…

Bedankt @marketingydai om me even misselijk te maken.

En verder, jongens, was gewoon even de handen na het plassen. Dan zijn wij zo weer bereid tot (nagenoeg) alles.

Ik ga niet zeggen wat vond. Graaf zelf maar, zo diep en ver je wil.

De omstandigheden werkten echter niet mee. Zuid Amerika, midden jaren tachtig, een land met naweën van een rauwe dictatuur  waar ex-militairen en beulen nog steeds vrij rondlopen als achtergrond van een hopeloze maar onvoorwaardelijke liefde.

Ik kick op onvoorwaardelijke liefdes, omdat ze zo zeldzaam zijn. Relaties in evolutie brokkelen af en houden op onvoorwaardelijk te zijn, omdat je er ‘s ochtends belabberd uitziet, omdat je familie niet prettig is, omdat je minder verdraagzaam bent de week van je menstruatie… omdat je de histerica in je blootgeeft wanneer er een vlekje op je lievelingstafelkleed komt te zitten door zijn overmatig wijnverbruik. Dat soort dingen. Onvoorwaardelijk, dat is veel gevraagd natuurlijk.

Gono, de werkloze barman is tot niet veel in staat, maar wel tot onvoorwaardelijke liefde. Onder invloed van coke en whisky  houdt hij de ex-beul van zijn moeder onder schot om zijn grote liefde, Lupe, vrij spel te geven. Als beginnend journalist krijgt zij in Nederland – waar ze als kind onderdook, met haar moeder – de kans om een reportage te maken over de Penal, de gevangenis waar Tupamaros, guerrillastrijders tegen de rechtse dictatuur, terecht kwamen. Ook al is er een heel ander beleid aan de macht, het grauwe verleden houden ze liever bedekt. Stinkende potjes…

Wanneer de verknipte generatie kinderen van de Tupamaros uiteindelijk het gewenste beeld op film hebben, eindigen de vrijgesproken beulen met een schot door het linkeroog, schuin omhoog. Dermate onvoorwaardelijk.

De terugkeer van Lupe Garcia is een rauw brauwsel in korte hoofdstukken die met horten en stoten de vellen vullen. Je hoeft de geschiedenis van dit land met een pijnlijk verhaal niet te kennen, het boek dwingt je door het aanhalen van de meest onbenullige details tot de essentie.

Ik moest en zou hem lezen. Ik haalde hem zelf af op de boekenbeurs en bedelde als een goedkope fan om een signatuur: Diggers, Een kleine groote oorlog. Het eerste boek van Gaea Schoeters, tenminste als je het reisboek Meisjes, Moslims & Motoren niet meetelt. Daar oefende ze haar vingers mee, althans zo zegt ze zelf. Los van de vrouw, werd ik verliefd op haar woorden bij het lezen van Meisjes, Moslims & Motoren. Ik ben geen motard, geen Moslim en sinds lang geen meisje meer. Ik heb bovendien teveel kinderen mee te zeulen om ongedwongen de wereld in te stuiven op een moto, maar het boek las als een trein en mag volgens mij niet onder de noemer ‘reisboek’ in de rekken. De literaire omschrijving van dagelijkse activiteiten roerde me.

Diggers zou dus letter per letter en woord per woord verpulveren onder mijn ogen en ik zou hem drinken als was ik verslaafd. Maar waarom kwam er na een reisboek een thriller? Weer een genre dat mij niet lag. Ik voel weinig voor de Aspe’s, Code 37’s, Flikken en andere who don it-toestanden waar Vlaanderen massaal voor valt.

Toevallig liet ik me begin november wel verleiden door de fotografische prent van Frank Van Passel, Het Varken van Madonna en zat  meteen in de sfeer van WO I al voelde ik me na de soms ontroerend mooie eenvoudige dialogen in deze film op het einde bedrogen. De fabel nam het over van de realiteit en net als bij reisverhalen, thrillers en horror, haak ik ook bij fabels af. Niets is mooier en beklijvender dan de realiteit, toch? Waarom gaan we daar zo vaak aan voorbij?

Al ben ik een gulzig lezer, Diggers maande me van dag één aan tot gematigdheid. Het is immers zonde om delicatessen te verzwelgen.  De constructie van de zinnen – die verdrinken in de beeldspraak  – verbieden je ogen om te scannen. Ze dwingen je tot savoureren. En dan ontstaat het zuivere genot dat lezen kan zijn. Een zin, opnieuw, nu eens luidop. Mooi. Genieten. En dan zoeken naar de volgende, je ogen temmen in hun drang naar nog en je hoofd de ruimte laten om het evenwicht te proeven tussen stijl en inhoud. Het verhaal danst van zin naar zin en soms verpoost het even, om intens naar de keel te grijpen daar waar woorden opeens ondergeschikt worden aan de gruwel van het verhaal.

Maar er is meer. Wat niet mag en niet kan, doet Schoeters toch. Ze lijmt zinnen aan elkaar, stopt en start waar ze wil en hangt het grammaticaal enfant terrible uit, al blijft ze binnen het ruimdenkende patroon van de moderne Nederlandse schrift.

Het kan niet anders dan door een vrouw geschreven zijn, deze Diggers. De details pingelen om aandacht en geuren en kleuren gieren door de kamer wanneer je leest. Je wordt heen en weer geschud door de contradictie in zinnen als: ‘Pas op het moment dat ik met een schok besef dat ik voor mijn eigen voordeur sta, en dat ergens in de buik van het huis achter die deur Magali op mij wacht, warm en naakt, dringt het tot mij door dat ik totaal doorweekt ben.’ Alleen wie intens met al zijn zintuigen leeft, kan dit soort dingen schrijven. En dat is lekker.

Ik ga geen opsomming maken van mooie zinnen. Dat lijkt me zo banaal. En nee, deze ene zin hierboven is niet representatief voor het hele boek. Het is nu net het spelen met stijlen en woordkunstje zonder dat het gekunsteld overkomt, dat het zo lekker lezen maakt.

Naast een taalkundig pareltje is Diggers ook een voorbeeld van intermenselijk psychologisch spel: manipulatie, perceptie, ongenaakbaarheid en onzekerheid. Schoeters druppelde bij het boetseren van haar hoofdpersonages eigenschap na eigenschap in hun hoofden. Golvend op de lucht, dan weer zwanger van romantiek, verzuurd door hebzucht of doorspekt van verlangen naar geilheid, gaan ze aan je kleven.

Diggers legt op een onbeschaamde manier het Vlaanderen van vandaag met de billen bloot, schuwt de confrontatie met het rauwe verleden niet en knipoogt naar het oppervlakkige heden. Met een fascinatie voor intermenselijke relaties, ongenaakbaar geloof in vriendschap en liefde op de achtergrond en een scheef oog naar politiek en machthebbers net iets scherper, is het minste wat je van Diggers kan zeggen, dat het je wakker maakt. Alsof je een film gezien hebt, het zelf voelde, proefde, daar zelf was.

En wie niet lezen wil, kan kijken: althans de trailer http://www.gaeaschoeters.be/diggers

 Wit, rood en zwart, meer is er niet nodig. Dat moet ook in Trui Hanoulle haar hoofd gespeeld hebben bij het ontwerp van de cover. Mocht je het je afvragen, kijk naar Diggers, dan weet je meteen waarom dit ‘Artwork’ heet. 

Ben jij  de vogel

Die me vliegen leert

Niet geringd door goud

Door bezit of gebod

Mag ik vrij in je tuin

En komt er regen

Gaan we schuilen

Onder de buik van de koe

Terwijl ik zes maanden eerder dolverliefd op zijn broer was, nam ik nu afscheid van hem. ‘Hij is nog jong en je moet hem met rust laten.’ Met die boodschap had hij me op een avond losgemaakt uit een omhelzing met zijn broer.

Hij haalde zijn vingers door mijn haren en sprak fluisterend. Zijn adem raakte mijn oor. Zijn wil raakte mijn ziel. En ik keerde terug, de dag erop, naar het strandje waar we elkaar elke avond zagen. Wij, dat waren een twintigtal mensen, allemaal in een vreemd land voor job of avontuur. Wij, dat waren mensen met idealen, verliefd op elkaar, op het leven en soms ook gewoon op de lucht. Wij praatten, dronken, dansten, kusten… in de nacht. Omdat het kon, maar ook omdat het nagenoeg het enige was dat ons recht hield.

‘Hij moet nog groeien, nog man worden’ zei hij over zijn broer en dat ik  niets te zoeken had in de armen van een puber. Tegelijk nam hij me in zijn armen en ik wrong me los. Ik holde over het zand, gooide water zijn richting uit en hij raakte met zijn vingers net de zoom van mijn jurk. Ze was wit, die jurk. Ik kan dat niet vergeten. Terwijl de hele setting zo juist was, was wat er tussen ons gebeurde zo fout. Althans, zo denk ik nu…

In een ding had hij gelijk gehad. Zijn broer was jong. Te jong. Hij zelf daarentegen was elke avond blijven luisteren naar mijn verhalen, bedenkingen en hij deed me lachen. Misschien was het dat wel, zijn humor… Na een tijdje had hij me naar huis gewandeld. Eerst naast elkaar, pratend, wat later met zijn arm beschermend rond mijn schouder. En thuis brengen werd ‘iets drinken’ en ‘nog wat hangen op de bank’ tot hij op een dag bleef tot na het ontbijt. En ontwaken met hem was het meest natuurlijke van al, alsof het altijd zo geweest was.

Ik had niet de intentie gehad hem pijn te doen, niet toen ik op zijn broer viel en niet toen ik afscheid nam. En toch zag ik hem sterven.

Ik had mijn impulsieve zelf gevolgd, me overgegeven aan de passie van het moment en alle remmingen overboord gegooid. In mijn ogen was dat mooi. In de zijne een belofte.

Eentje die ik niet kon nakomen, eentje waarvan ik me pas bewust werd toen ik aan het vliegtuig stond. Ik reisde verder, nieuw land, nieuw werk, nieuwe lucht om verliefd op te worden.

En hij bleef achter. En het was toen, voor het eerst, en heel intens, dat ik zag hoe jong hij nog was. De angst in zijn ogen kleurde in woede, in verongelijkte colère. Zijn zachte mond die avond na avond zijn weg zocht over mijn lijf, vouwde zich bitsig tot een plooitje en sprak na die ‘tot ziens’ geen woord meer.

Een fantastische uitspraak gehoord onlangs, uit de mond van een wonderlijke vrouw.

-‘Ik ben het afgestapt, midden in de nacht!’

Ik kijk haar vragend aan. Hoe erg kan het zijn dat je midden in de nacht je spullen bij elkaar raapt en de stille trom blaast?

-‘Erg.’ Ze knikt met opeengeperste lippen om de ernst van de situatie te bevestigen.

-‘Ik had er genoeg van en na weer zo’n eindeloze befnacht, ben ik dan maar gegaan.’

Een befnacht. Echt, dat zei ze. De ultieme befbeurt, materie voor een boek of 5424582522 . Wat is nu precies ultiem?

Je hoort me niet zeggen dat mannen hun best niet doen, integendeel. Er zijn er zelfs die teveel moeite doen en daardoor net de hele sfeer verpesten. ‘Kom dan! Kom dan!’ hoor je het dreunen in die man zijn hoofd want zijn tong wordt moe, maar echt helpen doet die staccato-opdracht niet.  Het begint met de zoektocht hoe ze moeten liggen om je lekker te bedienen en geheid krijg je een porrende elleboog of knie in je middel of hun volle gewicht op je dij. Au! Bruut! Kijk toch uit! Echt sensueel begin je er dan al niet aan.

Een hele nacht – ik kan me niet voorstellen hoe de tong en de wangen van die man moeten gevoeld hebben – is echter niet meteen het summum van het befgeweld, jongens. Ik knik begrijpend op de reden van haar ‘stille trom’. Meteen komt er me een adonis uit mijn verleden voor de geest. ‘Ik heb er ooit eentje gehad die ergens gelezen had dat je de clitoris moest stimuleren,’ vertel ik haar.  ‘Hij nam dat nogal letterlijk en schuurde me uren aan een stuk nagenoeg de verdoemenis in. Twee dagen later was de hele zooi nog pijnlijk.’ Mijn vriendin knikt begrijpend. Als je al letterlijk moet gaan zeggen wat wel en wat niet kan, beetje links, beetje rechts…pfff nee dank je, dan zijn er alternatieven zat.

‘Hij kon er niet mee lachen, dat ik het niet langer zag zitten. Hij nam het me kwalijk, was zelfs verongelijkt,’ zegt ze ernstig. We zitten te giechelen. Ik kan er me iets bij voorstellen. Denkt die man bij zichzelf: ‘zeg, wat denkt die trut?! Ik ben hier de befkoning en ik hou het uren lang vol en zij stapt het af. Bah!’

- ‘Ik lag gewoon al die tijd te denken, zeg jongen, wordt er hier nog geneukt?’ Ik rol van mijn stoel van het lachen. Met haar kan dit. Met haar kan ik dit soort gesprekken voeren en dat is heerlijk, maar nee, dit is geen doorsnee-vrouwentaal. Vrouwen jammeren over het brute geweld waarmee ze gepakt worden, de vrouwonvriendelijke porno die hij kijkt en zijn egoïstische drang om nu en wel nu meteen te penetreren.  Eerst even opwarmen schat, voorspel graag, nog niet komen! U kent de routine, maar deze is anders en minstens even erg. Voor honderd percent geconcentreerd met je tong op 0,5 vierkante centimeter liggen wriemelen en niet doorhebben dat het nu echt tijd is voor het echte werk… nee jongen, kom jij in september nog maar eens terug. Of weet je wat, nee, laat maar zitten. Tegen september ben jij, meneer de befkoning, allang vervangen én vergeten.

En we dronken nog een theetje. ‘hoe is het nog met de kinderen?’…tja, vrouwen.

de doden zijn van mij

en hou je mond over je pijn

de doden zijn van mij

Vreet je buik vol pannenkoeken,

drink je koffie heet

en laat mij met rust

de doden zijn bij mij

- ‘aloo?’

En daar gebeurt het. Ik denk telkens dat het daaraan is dat mensen met een bijnadoodervaring refereren: zweven, licht, oneindig. Vrede. Rust.

En dan stopt het. Niets meer. Tot de pijn komt, die ontwaken heet. Het gewauwel van de recoveryroom. Onder elkaar pratende collega’s – verplegers zijn mensen, je wil dat al eens vergeten – doorboren je onontwaakte bewustzijn. Hun woorden priemen je hersenen binnen en  dwingen je ogen zich te openen. Veegt u even de smeer van mijn ogen, aub, wanneer ik ontwaak. Het kleeft zo. En doe nu rustig met de tube, plet mijn strottenhoofd niet. Het scheelt een hap op de borrel en ik slik liever dan ik kwijl.

Het eindeloze uur, kwartier, die halve dag dat je weg bent, is zo vergeten. De striemende pijn dwingt je tot de werkelijkheid, maar je geest weet waar het beter is.

Beangstigend en bevrijdend tegelijk. Niet meer zijn.

Ik denk zo, aan de vooravond van de ingreep of ik zou willen blijven, daar waar het stil is.

Ik denk daar aan…

En dan is er die andere realiteit. Mijn dochter van drie gilt uit haar slaap. Voor de tweede nacht op rij braakt ze haar bedje onder. Haar blonde krullen drijven in de brij. Ze jammert, heeft rode wangen. Ze kijkt me angstig aan en prevelt: ‘ik heb niet in mijn broek geplast.’ ‘Nee’ sus ik haar, maar ze hangt te vol braaksel om haar tegen mijn borst te trekken. Ik laat het bad lopen en stroop haar fluwelen pyjamaatjes van haar mollige lijfje. Langzaam dompel ik de spons onder water en streel haar trillende buikje warm. ‘Sssst mama is hier’,fluister ik, terwijl ik haar haartjes voor de tweede keer vanavond was. ‘Stil maar, mama is hier.’

Meteen prevel ik een schietgebedje. ‘Dat de anesthesist van dienst zijn vak kent! Ik heb hier nog werk.’

Ik weet het, ik ga morgen vast niet dood. Het is tenslotte maar een kleine ingreep.